آموزش درست دین

در ویژگی‌های سن نوجوانی خواهید خواند که افراد در این سن، بیش از هر گروهی به گروه هم سن و سال‌های خودشان وابستگی دارند. به قول امروز، نوجوان اهل رفیق‌بازی است. این یک لبة تیغ به حساب می‌آید. چراکه دوست خوب، آدم را به اوج می‌برد و دوست بد به زمین می‌زند. یکی از مباحث ویژة ما در این کتاب، موضوع دوستی است که حتما با بخش‌هایی از آن برخورد داشته‌اید. پس اینجا فقط خلاصه می‌کنیم که گام بعدی در تربیت دینی، دقت در دوستان و اطرافیان متربی است. شما می‌توانید مخاطب خود را از  محیط‌ها و اشخاص بد دور کنید.قطعا وقتی محور همة دوستی‌ها و روابط را مسجد قرار دهید، تا حدود بسیار زیادی از این امر خیالتان راحت می‌شود. اما مهم این است که یادمان باشد انسان به طور ناخواسته از عقائد، اخلاق و رفتار دوست و نزدیکش متأثّر می‌شود و به صورت عملی از او سرمشق می‌گیرد. با این مقدمه، می‌توانیم بگوییم برای ایجاد یک روحیة دینی یا ترک یک گناه و حتی گاهی برای رفع مشکلات روحی و روانی هم استفاده از دوستان خوب و کنار گذاشتن دوستان ناباب مؤثرترین راه است.

آموزش درست دین
چیزی که همة تلاش ما در این کتاب هم هست، ایجاد روش‌های نوین تربیتی و آموزش معارف الهی است به نوجوانان. البته هیچ چیز جای تجربه را نمی‌گیرد و این خود شما هستید که باید برای آموزش معارف دینی به مخاطبان خود در حلقه، راه‌های جدید کشف کنید. اما از آنجا که آشنا کردن نوجوانان با تعالیم قرآن و احکام دین، مهمترین گام در تربیت دینی به شمار می‌رود، باید دقت کافی را در این خصوص داشته باشید.
عدم افراط و تفریط، نشان‌دادن زیبایی‌های دین، استفاده از باورهای مخاطب نوجوان، توجه به روحیات آنها، تنبیه و تشویق‌های به جا و بسیاری نکات دیگر که تلاش می‌کنیم عمدة آنها را برای شما بازگو کنیم، اصول و قواعدی هستند که می‌توانند در انتقال درست این مفاهیم به قشر نوجوان مؤثر باشند.
در این میان از قرائت قرآن غافل نشوید. بسیاری از آموزش‌ها اگر توسط خود قرآن به نوجوان منتقل شود، بهتر از هر معلم دیگری خواهد بود. چنان‌چه امام صادق علیه السلام می فرماید:«من قرأ القرآن و هو شاب مؤمن اختلط القرآن بلحمه و دمه» (وسائل الشیعه/ص140) نوجوان و جوان مؤمن هرگاه قرآن تلاوت کند، قرآن با گوشت و خون او آمیخته می‌شود.

بیان زیبایی‌ها
اگرچه باور ما این است که همة دین زیباست، اما منظورمان در این عبارت آن است که جلوه‌های جذاب و امیدبخش آن را مطرح کنیم و از طرفی به زیبایی، دین را تبیین کنیم. چراکه زیبائی در مفاهیم و تعالیم دینی به عنوان یک حقیقت زنده و ابدی است که می‌تواند خود به خود احساس فطری انسان را که شامل حقیقت‌جوئی و عشق به کمال مطلق است شکوفا کند. سقراط هدف از تربیت را عشق به زیبائی می داند و معتقد است که انسان فطرتاً علاقه به زیبائی و جمال دارد. تعالیم دین مبین اسلام هم، بر همین پایه است؛ چنان‌چه می‌‌گوید خدا زیباست و زیبایی‌ها را دوست دارد.

گام‌ به گام تا خدا
وقتی مسیر فوق را درست طی کنیم و البته سایر اصول و قواعد تربیت دینی را در نظر بگیریم. فرد در چهار مرحله به فهم درستی از دین و شریعت می‌رسد:
1. ایمان: اول باید فرد ایمان درستی نسبت به خداوند پیدا کند. اصول عقاید را با استدلال بیاموزد و بعد احکام و شرع خدا را از فروع دین گرفته تا اخلاقیات بپذیرد.
2. پرهیز از ظلم: حالا باید یاد بگیرد که در مقابل انسان‌های دیگر هم وظایفی دارد. گاهی حتی این وظایف از دید خداوند مهمتر هم هست چنان‌چه می‌فرماید از حق خودم ممکن است بگذرم و گناه کسی را ببخشم ولی از حق الناس نمی‌گذرم.
3. احسان: یعنی از عمل به واجبات و ترک محرمات پا فراتر بگذارد و به ترک مکروهات و انجام مستحبات هم گرایش پیدا کند.
4. یقین: این‌جا بازگشت است به همان مرحلة نخست که ایمان بود، با این تفاوت که قدرت ایمانش به اندازه‌ای می‌شود که دیگر حتی فکر گناه هم نمی‌کند. جایگاهی که معصومین علیهم السلام به آن رسیده‌اند.

اول خودت، دوم کسی!
البته این ضرب المثل در مورد چاه کندن آمده و بُعدِ منفی دارد. ولی اگر دقت کنیم می‌بینیم در مورد تربیت‌پذیری نوجوان هم بد نیست این اصل را رعایت کنیم. بازهم باید رجوع کنیم به روحیات قشر نوجوان که حتما در مطالب بعدی بیشتر در موردشان حرف می‌زنیم. نوجوان به شدت الگوپذیر است و تقلید کننده.
الگوهای رفتاری کسانی هستند که به اشکال مختلف در رفتارسازی و شکل‌گیری شخصیت انسان نقش تعیین کننده دارند. در رأس آنان پیامبراعظم و اهل بیت علیم السلام، سپس پدر و مادر و بعد معلم. شما هم به عنوان سرگروه به نوعی وظیفة معلمی و جایگاه استادی دارید. و از این جهت نقش شما بسیار خطیر و سنگین است. چنانکه از امیرالمؤمنین علیه‌السلام در نهج البلاغه نقل است:«هرکس خود را پیشوا و پیشکسوت گروهی از افراد قرار دهد،لازم است که قبل از تعلیم دیگران به تعلیم خویش بپردازد و تربیت عملی و رفتاری باید بر تربیت زبانی مقدم باشد. هرکس به تعلیم و تربیت خود بپردازد نسبت به کسی که به تعلیم و تربیت دیگران می‌پردازد بیشتر شایسته تکریم است.»

به اشتراک بگذارید...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *