برزخ، دوزخ و بهشت

برزخ، دوزخ، بهشت
برای درک درست از معاد باید با سه مفهوم برزخ، دوزخ(جهنم) و بهشت آشنا شویم. گرچه باید حواسمان باشد به عنوان کسی که دوست داریم در درجات بالای ایمان قدم بگذاریم، عمل به دستورات الهی از ترس جهنم یا به امید بهشت، چندان ارزشی ندارد و بهتر است عبادت ما از محبتی باشد که نسبت به خود خدا داریم و هدفمان را هم از همین ابتدا جلب رضای الهی قرار دهیم. اما به هر حال شناخت این مفاهیم هم برای یک مسلمان لازم است.

الف) برزخ: عالم برزخ حد وسط بين دنيا و آخرت است و برخى خصوصيات اين جهان را از قبيل «محدوديت زمانى» داراست ولى در عين حال مربوط به عالم عقبى و اولين مرحلة عالم ملكوت است. آيات و روايات متعددى گواه برآن‌ است كه‏انسان مؤمن در عالم برزخ متنعم به نعمت‏هاى الهى است؛ چنان‏كه در خبر است : القبر اما روضه من رياض الجنه و اما حفره من حفر النيران‏؛ برزخ يا بوستانى از گلزار بهشت است و يا حفره‏اى از گودال‏هاى آتش‏. و نيز روايات زيادى صراحت دارد كه اعمال انسان در قبر با او همراهند و پشتيبان يا عذاب دهندة اويند تا در قيامت بر خداوند عرضه شوند. البته برخى از مؤمنين نيز در قبر معذبند و اين عذاب كفاره گناهانشان خواهد بود تا در قيامت وارد بهشت گردند. نكته ديگر آن كه آنچه در قبر مورد سؤال است نوعا اعتقادات انسان مى‏باشد ولى بررسى تفصيلى اعمال مربوط به قيامت است.

ب) جهنم: بهتر است در این باره به تعاریف کسی که جهنم را دیده مراجعه کنیم. تعجب نکنید. روایت است جریربن عطای جریح از اصحاب پیامبر مُرد، ولی پس از آن حیات دوباره یافت و جبرائیل به پیامبر فرمود که او را بازگرداندیم تا برای اصحابت نشانه‌ای باشد و از احوال بهشت و جهنم برایشان بگوید.
او دربارة لحظات پس از مرگ خود گفت: مرا پیش مالک دوزخ بردند. من او را به خلقتی دیدم که جز خدا بزرگی او را کسی نداند و کرسی ای دیدم از آتش که او در کرسی نشسته بود و روی او مانند روی اسب و پیری در پیش روی او بود که از آتش چهل پیراهن به او پوشانیده بودند. من از بیم بر خود می‌لرزیدم آنگاه غل‌های آتشین آوردند از من پرسید: چه نام داری؟ گفتم: جریر. گفت: پدرت؟ گفتم: عطای جریح. گفت: از کجایی؟ گفتم: از مدینه رسول خدا(ص)؛ پس دفتری آوردند در آن نگاه کرد سری حرکت داد و گفت: معبود تو کیست؟ گفتم: خدای عز و جلّ. گفت: رسول تو کیست؟ گفتم: محمد(ص). پس از چند سؤال گفتند که فرصتی دوباره به تو می‌دهیم تا زنده شوی و احوال عالم عقبی را برای مردم بگویی.
سپس مرا به دیدار دوزخیان بردند. چون داخل دوزخ شدم دیدم که گروهی از غیبت کنندگان سنگ‌های آتشین در دهان داشتند و فرو می‌‌‌بردند و از راه دیگر بیرون می‌آمد هر باری که آن سنگ‌ها را فرو می‌بردند چنان فریادی می‌کردند که اگر اهل دنیا می شنیدند هر آن هلاک می‌شدند.
یا رسول الله! چون از آنجا گذشتیم جمعی را دیدم که زبان‌های ایشان از کام گسسته می‌شد و هر ساعت یکبار ملائکه‌های عذاب، عمودهای آتشین بر سر ایشان می‌زدند، پرسیدم که این قوم چه کرده اند؟ گفتند: اینها در دنیا به مساجد از روی ریا می‌رفتند و در آنجا غیبت می‌کردند… یا رسول الله چیزهایی دیدم که ذکر آنها را نتوانم کرد و دیگر طاقت دیدن آنها را نیاوردم. یا رسول الله! تعجبم از این است که این همه در یک لحظه بر من گذشت.
نکته مهم: طبیعتا وصف جهنم تنها برای آن است که مؤمن باید همیشه بین خوف و رجا باشد. بنا بر این با ادبیات خودتان اعضای نوجوان حلقه را آگاه کنید تا عقوبت کارهای زشت را جدی بگیرند. اما چنان‌چه در طرح درس‌های دیگر خواهیم خواند، مباحثی چون شفاعت وجود دارد که امید و رجا را بیش از خوف در قلب مؤمنین ایجاد می‌کند.

ج) بهشت: از مجموع آياتى كه در زمينه بهشت آمده، به دست مى آيد بهشت به صورت باغ هاى بسيار با صفا و بى ماننداست كه قابل مقايسه با باغ‌هاى اين جهان نيست و در قرآن كريم به گونه‌اى ترسيم شده تا براى ساكنان دنيا قابل درك باشد و گرنه حقيقت آن فراتر از درك ماست.
در بهشت نعمت هاى فراوان مادّى وجود دارد؛ از جمله: باغ‌هاى بهشتى، ساختمان‌ها و قصرها، سايه‌هاى لذت بخش، فرش‌ها و تخت‌ها، غذاها و ظرف‌هایی از نوشيدنى‌هاى پاك، لباس‌ها و زينت‌ها، همسران بهشتى، خادمان، پذيرايى‌كنندگان و…
البته بهشتيان از نعمت ها و لذت هاى روحانى نيز برخوردارند؛ از جمله: احترام مخصوص، محيط صلح و صفا، امنيت، دوستان با وفا، برخوردهاى پر از محبت، احساس خشنودى خدا، نظر رحمت خدا به آنان، به دست آوردن آن چه را كه بخواهند و از همه مهمتر همنشینی با پیامبران و امامان علیهم السلام.

شناخت قیامت و آثار عملی
اگر شناخت عمیقی نسبت به معاد پیدا کنیم، از مقامات و درجات بهشت آگاه شویم، به معنا و مراتب «لقاء الله» و «رضوان الله» معرفت پيدا کنیم و  از دَرَکات جهنم و قهر و غضب پروردگار اطلاع لازم را کسب کنیم؛ به اقدامات زیر روی می‌آوریم:
1 – با تلاوت آيات قرآن به ويژه سوره‌هاي مکي، و مطالعة تفسير آن آيات، ايمان خود را تقويت می‌کنیم.
2-  ظرفيت شناخت خودمان را در مورد خداوند افزايش مي‌دهیم تا شوق و رغبت به لقاء الله و رسيدن به وصال حق تعالي در ما بیشتر شود.
3- يکي از علايم مهم ايمان به قيامت، ترک گناهان و دور شدن از هر چيزي است که ما را به جهنم نزديک مي‌کند . نيز انجام دادن واجبات و رغبت کردن به هر کاري که ما را به بهشت و رضوان خدا نزديک مي‌سازد.
4- برنامه‌ریزی براي لحظه لحظة عمر و جواني خود. زيرا از چيزهايي که در قيامت مورد سؤال قرار مي‌گيرد، اين است که مي پرسند عمرت را کجا هزينه کردي؟
5- خواسته‌های به جا و نابه‌جای دلمان را مدیریت می کنیم. انسان معتقد به قيامت، شکم و شهوت و خواسته‌هاي دل و هوس‌ها و آرزوهاي خود را بر اساس فرمان خدا مديريت مي‌کند.
6- شکر نعمت‌های خدا را به‌جا می‌آوریم. نعمت‌هاي مادي و غير مادي خداوند بر بندگانش بي‌شمار است. اگر چه به قول سعدي:«از دست و زبان کي بر آيد، کز عهده شکرش به در آيد» اما بايد به قدر توان از نعمت‌هاي فراوان خداوند شکر زباني، قلبي و عملي نمود. وظايف خود را در برابر نعمت‌ها انجام داد. زيرا بر اساس آيه «ثم لتسئلن يومئذ عن النعيم»(3) صاحبان نعمت‌ها مورد سؤال قرار مي‌گيرند.
البته اینها برخي از نکات بود و می‌شود به موارد بسیاری در این خصوص اشاره کرد. اگر نکات فوق را در خود داشتیم، ایمان ما به معاد حقیقی است وگرنه باید فکر جدی‌تری کنیم.

به اشتراک بگذارید...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *