رفع شبهه توسل به اهل بیت (ع)

توسل

«توسّل» در لغت به معناى انتخاب وسیله، و وسیله به معناى چیزى است که انسان را متقرّب به دیگرى کند. یکی از ویژگی‌های ما شیعیان وسیله قرار دادن چهارده معصوم علیهم السلام پیش خداوند متعال است، حال برای رفع گرفتاری‌ها و مشکلات دنیوی یا برای شفاعت روز جزا و حل مشکلات روحی و معنوی. این موضوع به طور خاص در یک طرح درس جداگانه مورد بررسی قرار خواهد گرفت اما آنچه در این مجال مورد بحث ماست اشکالی است که در ارتباط با موضوع امامت در نگاه تشیع وارد ساخته‌اند. و آن هم شائبة شرک در این‌گونه توسلات است. به عبارتی ما را محکوم می‌کنند که با توسل به امامان، برای خدا شریک قایل می شوید.

دلیل مخالفین
اصولا این‌گونه شبهات از سوی وهابیت مطرح می‌شود. اما به هر حال طرح کنندگان این شبهه به آیة 194 از سورة اعراف توجه دارند که می‌فرماید:«إِنَّ الَّذينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ عِبادٌ أَمْثالُکُمْ فَادْعُوهُمْ فَلْيَسْتَجيبُوا لَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ صادِقينَ» بدرستی کسانی را که غیر خدا می خوانید بندگانی چون شمایند، اگر راست می‌گویید آنها را بخوانید تا شما را اجابت کنند.
شیعه در پاسخ می‌گوید: خب باید دید منظور از این خواندن چیست؟ هر آدمی حتی خود وهابی‌ها افراد بسیاری را غیر از خداوند متعال می‌خوانند و از آنها انجام کاری را می‌طلبند و اصلا حرفی ازخداوند متعال  هم در میان نمی‌آورند. مثلا ممکن است هر یک از ما از پدر خود بخواهیم که مشکل ما را با دادن فلان وسیله حل کند. اما هیچ  کس معتقد نیست این شرک است چون مطمئنیم این کار نزد خداوند متعال شرک و خواندن غیر او نیست.
علت هم آن است که می‌د‌انیم پدر مستقلا منشأ اثر نیست و ما با کمک خواستن از او، او را عبادت نمی‌کنیم. در عین حال معتقدیم اگر خداوند نخواهد او هیچ کاری نمی‌تواند بکند.
ممکن است بگویند در مورد یاری خواستن از پدر در احادیث نشانه‌ وجود دارد. در سنت داریم که رسول اکرم صلی الله علیه و آله  از دیگران کمک می‌خواستند. صحابه و تابعین هم همینطور و هیچ کس به فعل صحابه و تابعین هم ایراد نداشت.
ما هم می‌گوییم پس آیة 64 سوره مبارکه نسا و خواستن از اهل بیت علیهم السلام برای دعا کردن آنها در درگاه الهی را هم در نظر بگیرید. تازه یادمان باشد منظور از خواندن دیگران در این آیه آن است که معبود دیگری غیر از خداوند را به عنوان معبود نخوانیم، نه اینکه مطلقا هر طلب‌کردن از غیر خدا شرک باشد.

اِشکال دیگر
در این جا نکتة دیگری مطرح کرده‌اند که هرجا آیات و روایات به ما اجازه داده صحبت از یک موجود زنده بوده است ولی ائمه زنده‌نیستند و توسل به آنها جایز نیست.
در این خصوص هم به سه روش پاسخ می‌دهیم.
اولا مغالطه‌ای اینجا صورت گرفته است. چون بحث ما دربارة شرک یا عدم شرک در توسل بود نه فایده داشتن یا بی فایده بودن آن. وقتی در زمان حیات ائمه می‌شود به آنها توسل کرد و با توحید منافاتی ندارد، توسل ما به ایشان در زمان فوت و شهادتشان، ربطی به شرک پیدا نمی‌کند و نهایتا معنی اش بی‌فایده بودن این کار است.
ثانیا در مدینة منوره، روایتی را مقابل شهدای احد و هم قبرستان بقیع روی  تابلو نوشتند و نصب کردند که رسول اکرم صلی الله علیه و آله با مردگان حرف می‌زدند و به آنها سلام می‌کردند و می‌فرمودند … انا ان شاء الله بکم للاحقون .پس مردگان آگاهند اگر نه ایشان با چه کسی صحبت می‌کر‌دند؟
ثالثا خداوند در مورد شهدا می‌فرماید:«وَلا تَحسَبَنَّ الَّذينَ قُتِلوا في سَبيلِ اللَّهِ أَمواتًا بَل أَحياءٌ عِندَ رَبِّهِم يُرزَقونَ»(آل عمران/ آیه 169) ای پیامبر! هرگز گمان مبر کسانی که در راه خدا کشته شدند، مردگانند! بلکه آنان زنده‌اند، و نزد پروردگارشان روزی داده می‌شوند.
پس توسل نه تنها شرک نیست؛ بلکه راهی است مطمئن برای جلب رضایت حق تعالی.

توسل در بیان اهل سنت
بد نیست به سخنان یکی از علمای اهل سنت به نام «بن علوى» هم مراجعه کنیم که در کتاب معروف خود «مفاهیم یجب أن تصحّح» آورده است. او می‌گوید بسیارى از مردم در فهم حقیقت توسّل گرفتار خطا شده‏‌‌اند و به همین جهت ما مفهوم صحیح توسّل را به نظر خود بیان مى‌‌‏کنیم:
1- توسّل یکى از طرق دعاست و در واقع بابى از ابواب توجّه به خداوند سبحان است، پس مقصد و مقصود اصلى و حقیقى، خداوند سبحان است و شخصى که به او توسّل مى‌‏‌جویى، واسطه و وسیله تقرّب به خداست و اگر کسى غیر از این اعتقاد داشته باشد، مشرک است.
2- کسى که به وسیله شخصى به خدا متوسّل مى‌‏شود، به خاطر محبّتى است که به او داشته و اعتقادى که در مورد او دارد و معتقد است که خداوند سبحان او را دوست دارد و اگر فرضاً خلاف این‏ مطلب ظاهر شود، کاملاً از او دورى مى‏‌کند و با او مخالفت خواهد کرد. آرى! معیار این است که خدا او را دوست دارد.
3- اگر شخصى که توسّل مى‌‌‏جوید معتقد باشد که «متوسَّلٌ به» یعنى آن شخص واسطه سود و زیان، به صورت استقلالى و بنفسه مثل خدا هست، این شخص مشرک است.
4- توسّل یک امر واجب و ضرورى نیست و راه منحصر اجابت دعا، توسّل نیست. مهم دعاست و به درگاه خدا رفتن، به هر صورت که باشد. همان‏گونه که خداوند فرموده: «وَإِذا سَأَلَکَ عِبادِی عَنِّی فَإِنِّی قَرِیبٌ».

جواب دندان شکن
یک بار یک نفر به آقای قرائتی گفته بود چرا به امامان توسل پیدا می‌کنید در حالی که مرده‌اند و کاری از آنها برنمی‌آید؟ بعد هم یک خودکار انداخته بود روی زمین و گفته بود:«ای حسین! ای حسن! این خودکار را به من بدهید» و نتیجه گرفته بود که آنها کاری نمی‌توانند بکنند. بعد آقای قرائتی خودکار خود را انداخت روی زمین و گفت:«ای خدا! این خودکار را به من بده» و به آن مرد پاسخ داد:«با این استدلال تو، حتما خدا هم مرده است. آقا جان مگر آنها نوکر من و شما هستند؟!!»

به اشتراک بگذارید...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *